POMORZE - kraina historyczna na terenie Polski i Niemiec, u ujœcia Reknicy, Odry i Wisły do Morza Bałtyckiego. Nazwa regionu (kasz. Po`mo`rskô pom. Po`mo`rze, łac. Pomerania, niem./szw. Pommern) wywodzi się od geograficznego położenia regionu. Pomorze obejmuje znaczny obszar w północnej częœci Rzeczpospolitej i Niemiec. Obejmuje Pomorze Przednie, Rugię, Pobrzeże Szczecińskie, Pobrzeże Koszalińskie, Pomorze Gdańskie, Kaszuby i Pojezierze Pomorskie. Granice regionu opierajš się na Reknicy (na zachodzie) i Wiœle (na wschodzie) oraz, od południa, na linii Warty i Noteci. Większa częœć Pomorza znajduje się w granicach Polski, w obrębie województw: zachodniopomorskiego i pomorskiego. Niewielkie fragmenty regionu znajdujš się w województwach: wielkopolskim i lubuskim. Po stronie niemieckiej znajduje się Pomorze Przednie. Jego terytorium w całoœci znajduje się w obrębie landu Meklemburgia-Pomorze Przednie. Podział ten ukształtował się w wyniku trzech konferencji pokojowych (Teheran, Jałta, Poczdam), kończšcych II wojnę œwiatowš. Na Pomorzu dominuje krajobraz morenowy, a więc występujš tu liczne naturalne jeziora. Całe Pomorze leży w zlewisku Morza Bałtyckiego. Charakterystycznš cechš regionu sš krótkie, uchodzšce bezpoœrednio do morza rzeki, jak Parsęta, Rega, Słupia, Łeba czy Piana, oraz duże, płytkie jeziora przybrzeżne, jak Łebsko i Gardno. Na rzekach, głównie na Słupi, znajdujš się zbiorniki retencyjne. Największe z nich to Strzegomino i Głębokie. Do celów energetycznych wykorzystano również jeziora naturalne: Kwiecko koło Żydowa oraz Żarnowieckie. Woda z tych zbiorników zasila elektrownie szczytowo-pompowe. Największe miasta Pomorza to: Gdańsk, Szczecin, Gdynia, Koszalin, Słupsk i Stralsund. Duże znaczenie historyczne majš również: Wolgast, Greifswald, Kołobrzeg, Stargard Szczeciński, Wolin i Kamień Pomorski.Najprostszy i najbardziej rozpowszechniony podział dzieli Pomorze na dwa główne regiony: * Pomorze Zachodnie * Pomorze Gdańskie Podział ten ukształtował się w œredniowieczu, gdy region gdański został zajęty przez Polskę, a region zachodni – tylko shołdowany. Podział ten został podtrzymany przez dalsze dzieje. W skład Pomorza Zachodniego wchodziły księstwa, od których nazw wzięły kolejne częœci regionu: * Pomorze Szczecińskie (Pomorze Nadodrzańskie, na bazie Księstwa Szczecińskiego) * Pomorze Przednie (Pomorze Wołogoskie, na bazie Księstwa Wołogoskiego) * Rugia (Pomorze Rańskie, na bazie Księstwa Rugii) Pojawiły się również obszary przejœciowe, które formalnie nie należały do żadnej ze stron: Ziemia Bytowska i Ziemia Lęborska. Na Pomorzu Gdańskim natomiast powstał podział na Kaszuby i Kociewie, jednak był on uwarunkowany tradycjš, a nie podziałem terytorialnym.W œredniowieczu region zamieszkiwany był przez słowiańskie plemiona: Pomorzan (Kaszubów) w częœci przedodrzańskiej oraz Połabian (Ranów, Wieletów, Obodrzyców i innych) w częœci zaodrzańskiej. Główne oœrodki znajdowały się w (liczšc od wschodu) Gdańsku, Kołobrzegu, Wolinie (potem Szczecinie), Arkonie. Od VIII do IX wieku istniało Księstwo Pomorskie, które obejmowało ziemie od Gdańska, aż pod Rostock. Ziemie między ujœciami Wisły i Odry podbite zostały przez władców polskich, jednak przy każdym osłabieniu władzy centralnej górę brały dšżenia do odzyskania niezależnoœci. Pierwszy swojš władzę nad całym Pomorzem między Wisłš a Odrš rozcišgnšł najprawdopodobniej Mieszko I. Ponownego podboju dokonywali Kazimierz Odnowiciel oraz Bolesław Krzywousty. W wyniku naporu Sasów do XIII wieku całe Pomorze zaodrzańskie znalazło się w granicach Cesarstwa. W czasie rozbicia dzielnicowego Pomorze przedodrzańskie praktycznie uniezależniło się od Korony pod rzšdami rodu Gryfitów. Księstwa Gryfitów, choć sięgnęły po częœć ziem zaodrzańskich, same podatne były na rozbicie i w 1181 roku popadły w silnš zależnoœć lennš od Cesarstwa. Bliższe zwišzki z Krakowem wykazywało Pomorze Gdańskie, które po rzšdach lokalnej dynastii wróciło pod władzę Łokietka, aby niemal natychmiast w 1308 roku zostać zdobyte przez Krzyżaków (rzeŸ Gdańska). Pod koniec swego życia nieudanš próbę ponownego zwišzania Pomorza Zachodniego z Koronš podjšł Kazimierz III Wielki, pragnšc uczynić swym dziedzicem wnuka, KaŸka, księcia słupskiego. Po drugim pokoju toruńskim w 1466 roku Pomorze Gdańskie wróciło pod władzę króla Polski. W 1637 wymarła dynastia Gryfitów. W 1648 w wyniku pokoju westfalskiego zachodnia częœć księstwa pomorskiego z Rugiš i ujœciem Odry przypadła Szwecji, a wschodnia elektoratowi Brandenburgii. Posiadłoœci szwedzkie z czasem coraz bardziej przechodziły na rzecz przeradzajšcej się w Prusy Brandenburgii. W 1720 roku Szczecin przeszedł pod władanie Prus, stajšc się stolicš prowincji Pommern. W 1772, w efekcie I rozbioru Rzeczpospolitej, w granicach Prus znalazło się polskie dotšd Pomorze Gdańskie (z wyjštkiem Gdańska). Prusy objęły wreszcie całe Pomorze w wyniku kongresu wiedeńskiego w 1815 przejmujšc ostatni jego skrawek od Szwecji (Wołogoszcz, Gryfię, Strzałów i Rugię). Po reformie administracyjnej z 1818 roku Pomorze zostało podzielone na dwie prowincje: Pommern i Westpreussen (Prusy Zachodnie). W skład pierwszej prowincji wchodziły rejencja: szczecińska, stralsundzka i koszalińska. Druga dzieliła się na rejencję gdańskš i kwidzyńskš. Po I wojnie œwiatowej odrodzona Polska otrzymała okrojone Pomorze Gdańskie, które wkrótce stało się jednym z pretekstów hitlerowskiego ataku w roku 1939. Po II wojnie œwiatowej, w wyniku decyzji Wielkiej Trójki, Polska otrzymała całe Pomorze między Wisłš a Odrš. W granicach NRD, a potem zjednoczonych Niemiec pozostało tzw. Pomorze Przednie, (niem. Vorpommern), które wraz z Meklemburgiš stanowi land zwišzkowy.Współpraca międzynarodowa Gminy Pomorza współpracujš w ramach euroregionów Bałtyk i Pomerania. Niemal każde miasto posiada jedno lub więcej miast partnerskich z różnych częœci Europy i œwiata. .